Παιδαγωγικός σχεδιασμός

«Όποιος κλείνει τα μάτια του στο παρελθόν, τυφλώνεται και δεν μπορεί να δει το παρόν.» (R. Weizsäcker) 

Ο παιδαγωγικός σχεδιασμός της μαθητικής ανταλλαγής 

«Ένας σημαντικός στόχος του μαθήματος Ιστορίας, είναι να υποστηρίζει και να προωθεί τον προσανατολισμό των μαθητών στο σήμερα και τη συμμετοχή τους στον ιστορικό πολιτισμό. Υπό αυτή την έννοια το μάθημα εστιάζει σε θέματα που σχετίζονται με την κοινωνία, τα οποία συνδέονται με τη ζωή και τον κόσμο των μαθητών και λαμβάνουν υπόψη την πολιτισμική μνήμη της Ιστορίας». (πρβ. Αναλυτικό πρόγραμμα Ιστορίας του κρατιδίου του Thüringen, τελική μορφή 2012: LP_GY_Geschichte _Endfassug_150213.pdf, σ.5)

Το μάθημα της Ιστορίας στο γερμανικό τμήμα της ΓΣΑ πρέπει να καλύψει αυτή την αξίωση με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Απαιτείται μια αλλαγή της προοπτικής στο μάθημα της Ιστορίας. Έτσι κεντρικά θέματα της διδασκαλίας της Ιστορίας: όπως ο εθνικοσοσιαλισμός, ο Β 'Παγκόσμιος Πόλεμος, η κατακτητική πολιτική των Ναζί εξετάζονται από τη σκοπιά των κατακτημένων και των θυμάτων.

Χρησιμοποιώντας το παράδειγμα των μαρτυρικών κοινοτήτων στο Δίστομο και τα Καλάβρυτα, που δεν αναφέρονται σε κανένα γερμανικό σχολικό εγχειρίδιο Ιστορίας, εξετάζονται και αναλύονται οι πράξεις και οι συνέπειες της γερμανικής κατακτητικής πολιτικής από κοινού με τους απογόνους των θυμάτων.

 

Διδακτική Στοχοθέτηση

Κύριος στόχος του μαθήματος της Ιστορίας είναι η μόρφωση και η προαγωγή της αυτόνομης ιστορικής σκέψης. «Η αυτόνομη και κριτική αντιπαράθεση με την Ιστορία αποτελεί βάση για τον προσανατολισμό των διδασκομένων στο σύγχρονο κόσμο που ζουν και επιτρέπει την υπεύθυνη επαφή με το ευρύ φάσμα ερμηνείας και ταύτισης με την ιστορία του πολιτισμού.» 1)

Η σύγχρονη διδασκαλία της Ιστορίας χαρακτηρίζεται από επικοινωνιακή και προσανατολισμένη στη δράση προσέγγιση. Η απόκτηση δεξιοτήτων βρίσκεται για το λόγο αυτό στο επίκεντρο. Οι δεξιότητες αυτές σκοπό έχουν να δώσουν στο μαθητή τη δυνατότητα να προσεγγίσει σφαιρικά ιστορικά γεγονότα και συμβάντα, με τρόπο όχι μόνο θεωρητικό και γνωστικό, αλλά και με πρακτικό. Στην περίπτωσή μας αυτή η προσέγγιση επιτυγχάνεται με τη βιωμένη συνάντηση με τους απογόνους των επιζώντων των εθνικοσοσιαλιστικών εγκλημάτων στο Δίστομο.

Διαβάστε περισσότερα: Διδακτική Στοχοθέτηση

Πληροφορίες για τις μεθόδους

Ο εκπαιδευτικός έχει στη διάθεσή του πολλές δυνατότητες για να μεταδώσει στους μαθητές ιστορικά θέματα και ιστορικό περιεχόμενο (στη συγκεκριμένη περίπτωση η εποχή του εθνικοσοσιαλισμού: κατάληψη της εξουσίας, ναζιστική ιδεολογία και δικτατορία, γερμανική κατακτητική πολιτική, Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, ολοκαύτωμα και αντίσταση). Με τη βοήθεια ποικίλων μεθόδων, όπως ομαδοσυνεργατική μέθοδος, εισηγήσεις και παιχνίδια ρόλων, στόχος είναι οι μαθητές να ασχοληθούν αυτόνομα με αυθεντικές ιστορικές πηγές, με εικόνες, στατιστικές, ιστορικές κρίσεις και δοκίμια και να εξετάσουν με κριτικό πνεύμα τη συγκεκριμένη θεματική ενότητα.

Διαβάστε περισσότερα: Πληροφορίες για τις μεθόδους

Προετοιμασία περιεχομένου και διδασκαλίας

Μια έκθεση στην τάξη σχετικά με το θέμα « Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος στην Ελλάδα» δίνει στους μαθητές μια πρώτη άποψη και μια γενική εικόνα σχετικά με την πολυπλοκότητα του προβλήματος. Η έκθεση χωρίζεται σε τέσσερις σταθμούς και ασχολείται με 1) την εσωτερική πολιτική κατάσταση της Ελλάδας πριν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (εμφάνιση της δικτατορίας του Μεταξά) και το ιστορικό της εισβολής και κατοχής της Ελλάδας από την χιτλερική Γερμανία, 2) την πρακτική της γερμανικής κατακτητικής πολιτικής μέσα από το παράδειγμα του Διστόμου και των Καλαβρύτων και τις συνέπειές της και 3) με την ελληνική Αντίσταση. Ο τέταρτος σταθμός είναι αφιερωμένος στην προσωπική μοίρα μεμονωμένων ανθρώπων (όπως για παράδειγμα του επιζώντα της σφαγής του Διστόμου Α. Σφουντούρη, Ελλήνων αντιστασιακών ή στη μοίρα Εβραίων της Ελλάδας).

Διαβάστε περισσότερα: Προετοιμασία περιεχομένου και διδασκαλίας

Πληροφορίες για την εργασία μέσα στην τάξη

Η πείρα έχει αποδείξει ότι οι μαθητές δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον για την έκθεση και συγκινούνται βαθιά από τις εικόνες και τις μαρτυρίες των αυτοπτών μαρτύρων. Στη συζήτηση που γίνεται στη συνέχεια μέσα στο μάθημα εξετάζονται, ταξινομούνται και δομούνται από κοινού για άλλη μια φορά οι αιτίες της γερμανικής Κατοχής, τα χαρακτηριστικά της και οι συνέπειές της. Πολλοί μαθητές συγκλονίζονται από το μέγεθος των εγκλημάτων και ιδιαίτερα το βίντεο με τους αυτόπτες μάρτυρες από τα Καλάβρυτα προκαλεί κάθε χρόνο μια έντονη συζήτηση για την ενοχή και την ευθύνη. «Φέρουμε εμείς ακόμη, εβδομήντα χρόνια μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ευθύνη για τα εγκλήματα των παππούδων μας;» ή «Μήπως θα ήταν πιο σκόπιμο, υπό το πρίσμα των φρικαλεοτήτων, να μην καταπιανόμαστε με την ιστορία; Τι κερδίζουν οι επιζώντες από την αναζήτηση των υπεύθυνων για τα εγκλήματα αυτά;»  

Διαβάστε περισσότερα: Πληροφορίες για την εργασία μέσα στην τάξη

Εκπαιδευτική προϋπόθεση και συναισθηματική προετοιμασία των μαθητών

Ιδιαίτερα με ό,τι σχετίζεται με την εξέταση και την αντιπαράθεση με τις φρικαλεότητες των Εθνικοσοσιαλιστών κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αντιμετωπίζουμε μια ιδιαίτερη κατάσταση των μαθητών. Η πλειοψηφία των μαθητών του γερμανικού τμήματος της ΓΣΑ προέρχεται από διπολιτισμικούς γάμους μεταξύ Ελλήνων και Γερμανών. Βλέπουν αυτό το κομμάτι του παρελθόντος από διαφορετικές σκοπιές, δηλ. και από την ελληνική και από τη γερμανική. Για το λόγο αυτό προκύπτει σε πολλούς μια συναισθηματική ένταση, την οποία μια μαθήτρια κατά την απασχόλησή της με τις σφαγές στα Καλάβρυτα και στο Δίστομο διατύπωσε πολύ εύστοχα: «Πώς συναντώ τους ανθρώπους στο Δίστομο; Ως Γερμανίδα ή ως Ελληνίδα; Ως Ελληνίδα νιώθω θλίψη, ως Γερμανίδα νιώθω ένοχη.»

Διαβάστε περισσότερα: Εκπαιδευτική προϋπόθεση και συναισθηματική προετοιμασία των μαθητών